Zaburzenie borderline

Zaburzenie osobowo艣ci borderline a zwi膮zki partnerskie

Czym jest zaburzenie borderline?

Osobowo艣膰 typu borderline (polskie, rzadziej spotykane okre艣lenie, to osobowo艣膰 z pogranicza) jest jednym z zaburze艅 osobowo艣ci. Wyst臋puje u 1-2% populacji. Pacjenci z tym rozpoznaniem maj膮 poczucie pustki wewn臋trznej. Ich poczucie w艂asnego „ja” jest niepewne i niestabilne, co utrudnia im okre艣lanie swoich 偶yciowych cel贸w i aspiracji. Z trudem przychodzi im kontrola emocji. Cz臋sto s膮 impulsywne, ich nastr贸j bez wyra藕nego powodu mo偶e oscylowa膰 od smutku do euforii. Poczucie braku kontroli nad swoim 偶yciem i emocjami skutkuje u tych os贸b l臋kiem. Przerastaj膮ce je emocje osoby te roz艂adowuj膮 za pomoc膮 autoagresji. Najcz臋艣ciej jest to w formie samookalecze艅, ale tak偶e r贸偶nych ryzykownych zachowa艅 (niebezpieczna jazda samochodem, nadu偶ywanie substancji psychoaktywnych, w tym lek贸w, przygodne kontakty聽 seksualne itp.).聽

W przypadkach skrajnie nasilonych emocji, je艣li nie znajd膮 one uj艣cia, mo偶e doj艣膰 nawet do pojawienia si臋 objaw贸w psychotycznych, takich jak halucynacje. W relacjach interpersonalnych osoby z osobowo艣ci膮 typu borderline maj膮 patologicznie nasilon膮 potrzeb臋 blisko艣ci i zainteresowania swoimi problemami. Jednocze艣nie maj膮 nadmiern膮 sk艂onno艣膰 do obra偶ania si臋 i zrywania kontaktu. Pr贸by utrzymania naturalnego dystansu przez otoczenie osoby z borderline odczytuj膮 jako odrzucenie. Wywo艂uje to u nich frustracj臋, z艂o艣膰 i czasem ch臋膰 „ukarania”, z regu艂y poprzez obarczanie „winowajc贸w” odpowiedzialno艣ci膮 za akty autoagresji („to przez ciebie si臋 poci臋艂am”).

Cechy osobowo艣ci z pogranicza pojawiaj膮 si臋 w okresie dojrzewania. Najcz臋艣ciej w wi臋kszo艣ci zanikaj膮 podczas wchodzenia w doros艂e 偶ycie. Je艣li jednak tak si臋 nie stanie, osoby z tym typem zaburzenia maj膮 powa偶nie utrudnione budowanie swojej 艣cie偶ki 偶yciowej. Zar贸wno w sferze zawodowej, jak i prywatnej.聽

Czy zwi膮zek partnerski osoby z zaburzeniem borderline ma szans臋 by膰 zdrowy?

Jak 艂atwo si臋 domy艣li膰, zwi膮zek z tak膮 osob膮 jest – delikatnie m贸wi膮c – nie艂atwy. Partner osoby z cechami borderline musi uzbroi膰 si臋 w cierpliwo艣膰, by膰 odpornym na kierowan膮 w jego kierunku z艂o艣膰. Przede wszystkim nie reagowa膰 na pr贸by manipulacji za pomoc膮 samookalecze艅 i wzbudzania poczucia winy. Odpowiedzi膮 na zmienno艣膰 emocji u zaburzonego partnera musi by膰 stabilno艣膰 emocji w艂asnych, stonowanie reakcji. Podtrzymywanie deklaracji uczu膰 i lojalno艣ci, nawet gdy bliska osoba z cechami bordeline w przyp艂ywie z艂o艣ci deklaruje co艣 wr臋cz przeciwnego.

Jak wspiera膰 terapi臋 osoby z zaburzeniem osobowo艣ci borderline?

Ka偶dy psychoterapeuta przyzna, 偶e terapia osobowo艣ci typu bordeline jest trudna. Przede wszystkim ze wzgl臋du na pocz膮tkowy op贸r pacjenta, przejawiaj膮cy si臋 deprecjonowaniem terapeuty. R贸wnie偶 tendencj膮 do pr贸b narzucania terapeucie kontaktu przez pacjenta na jego w艂asnych warunkach. Ostatecznie przerywania terapii i szukania innego terapeuty. Rol膮 partnera jest tonowanie tych emocji i wskazywanie, 偶e w艂a艣nie stabilno艣膰 wi臋zi terapeutycznej i przestrzeganie regu艂 terapii jest najwa偶niejszym jej elementem. 

Autor: Krzysztof Klementowski

Psychiatra Wroc艂aw